🌾 آمارانت از خانواده Amaranthaceae و جنس Amaranthus است 📜 ۸۰۰۰ سال تاریخ کشت توسط آزتک‌ها، اینکاها و مایاها 🌍 بیش از ۷۰ گونه Amaranthus در جهان شناسایی شده است 📈 بازار جهانی آمارانت در سال ۲۰۲۵ از ۱۴ میلیارد دلار گذشت 🌱 آمارانت گیاه C4 با کارایی بالای فتوسنتز و مقاوم به خشکی 💧 ریشه‌ی آمارانت تا ۱.۵ متر در خاک نفوذ می‌کند 🌾 آمارانت از خانواده Amaranthaceae و جنس Amaranthus است 📜 ۸۰۰۰ سال تاریخ کشت توسط آزتک‌ها، اینکاها و مایاها 🌍 بیش از ۷۰ گونه Amaranthus در جهان شناسایی شده است 📈 بازار جهانی آمارانت در سال ۲۰۲۵ از ۱۴ میلیارد دلار گذشت 🌱 آمارانت گیاه C4 با کارایی بالای فتوسنتز و مقاوم به خشکی 💧 ریشه‌ی آمارانت تا ۱.۵ متر در خاک نفوذ می‌کند

آشنایی با گیاه آمارانت (تاج خروس)

آمارانت که در ایران با نام تاج خروس شناخته می‌شود، گیاهی یک‌ساله از خانواده Amaranthaceae است که به دلیل دانه‌های فوق‌مغذی، مقاومت به خشکی و شوری، و قابلیت کشت در اقلیم‌های متنوع، به‌عنوان «غله‌ی قرن ۲۱» مطرح شده است. در این صفحه به‌طور جامع با طبقه‌بندی، تاریخچه، صنعت جهانی، آناتومی، چرخه رشد و انواع آمارانت آشنا می‌شوید.

معرفی گیاه طبقه‌بندی تاریخچه صنعت جهانی آناتومی چرخه رشد انواع آمارانت
معرفی گیاه

آمارانت چیست؟ (تاج خروس)

آشنایی با گیاهی که ۸۰۰۰ سال تاریخ کشت دارد و امروز به‌عنوان غله‌ی آینده شناخته می‌شود.

۱ آمارانت؛ یک شبه‌غله‌ی منحصربه‌فرد

آمارانت (با نام علمی Amaranthus) گیاهی یک‌ساله و عمدتاً بومی قاره آمریکا است که در ایران به دلیل شکل گل‌آذین‌های پرچم‌مانندش، تاج خروس نامیده می‌شود. این گیاه به‌دلیل دانه‌های بسیار ریز اما فوق‌مغذی، در دسته‌ی شبه‌غلات (Pseudocereals) قرار می‌گیرد؛ یعنی از نظر گیاه‌شناسی غله نیست، اما دانه‌اش مانند غلات مصرف می‌شود.

برخلاف گندم، جو و برنج که همگی از خانواده Poaceae (گندمیان) هستند، آمارانت از خانواده Amaranthaceae است و از این نظر به اسفناج، چغندر و کینوا نزدیک‌تر است. دانه‌ی آمارانت بدون گلوتن است و همین ویژگی، آن را به گزینه‌ای حیاتی برای بیماران سلیاک و افرادی با حساسیت به گلوتن تبدیل کرده است.

نام علمی Amaranthus spp.
نام فارسی آمارانت / تاج خروس
خانواده Amaranthaceae
چرخه زندگی یک‌ساله (Annual)
مسیر فتوسنتزی C4
دوره رشد دانه‌ای ۹۰ تا ۱۲۰ روز
نکته‌ی مهم درباره‌ی نام‌گذاری در ایران، واژه‌ی «آمارانت» و «تاج خروس» هر دو به یک گیاه اشاره دارند. آمارانت نام بین‌المللی و تاج خروس نام رایج فارسی است. در متون علمی هر دو نام به‌کار می‌رود و در این سایت نیز از هر دو استفاده می‌کنیم.
بوته آمارانت (تاج خروس) با گل‌آذین قرمز در مزرعه
بوته آمارانت بالغبوته‌ی بالغ آمارانت با گل‌آذین‌های پرچم‌مانند قرمز که مشخصه‌ی این گیاه است.

چرا آمارانت را «غله‌ی آینده» می‌نامند؟

سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) آمارانت را به‌عنوان یکی از محصولات کلیدی برای امنیت غذایی قرن ۲۱ معرفی کرده است. دلایل این انتخاب عبارتند از:

  • پروتئین ۱۳ تا ۱۸ درصد با تعادل اسیدهای آمینه‌ی کامل
  • غنی از لیزین (۲ برابر گندم) و متیونین
  • بدون گلوتن و مناسب بیماران سلیاک
  • مقاومت بالا به خشکی و شوری خاک
  • گیاه C4 با کارایی بالای فتوسنتز
  • قابلیت کشت در زمین‌های حاشیه‌ای و کم‌بازده
  • تنوع کاربرد: دانه، برگ، ساقه و رنگدانه
طبقه‌بندی علمی

طبقه‌بندی و آرایه‌شناسی آمارانت

موقعیت علمی دقیق جنس Amaranthus در سلسله‌مراتب طبقه‌بندی گیاهان.

۲ جایگاه آمارانت در طبقه‌بندی گیاهی

آمارانت (جنس Amaranthus) در سلسله‌مراتب طبقه‌بندی علمی به شرح زیر قرار می‌گیرد:

سطح طبقه‌بندی نام فارسی نام علمی
سلسلهگیاهانPlantae
زیرسلسلهآونددارانTracheobionta
شاخهگیاهان گل‌دارMagnoliophyta
ردهدولپه‌ای‌هاMagnoliopsida
راستهمیخک‌سانانCaryophyllales
خانوادهتاج‌خروسیانAmaranthaceae
زیرخانوادهآمارانتوئیدهAmaranthoideae
جنسآمارانتوسAmaranthus

خانواده Amaranthaceae

خانواده Amaranthaceae (تاج‌خروسیان) شامل حدود ۱۸۰ جنس و بیش از ۲۵۰۰ گونه است. بسیاری از گیاهان زراعی و باغی مهم از این خانواده هستند:

جنس Amaranthus
جنس اسفناج Spinacia
جنس چغندر Beta
جنس کینوا Chenopodium
جنس سالیکورن Salicornia
جنس اسفناج هندی Basella

گونه‌های مهم زراعی جنس Amaranthus

از میان بیش از ۷۰ گونه‌ی شناخته‌شده‌ی جنس Amaranthus، تنها چند گونه به‌طور تجاری کشت می‌شوند:

گونه کاربرد اصلی ویژگی شاخص
A. hypochondriacus دانه‌ای دانه‌ی روشن، گل‌آذین ایستاده
A. cruentus دانه‌ای گل‌آذین تاجی قرمز، دانه‌ی تیره
A. caudatus دانه‌ای/زینتی گل‌آذین آویز دم‌روباهی
A. tricolor برگی/زینتی برگ‌های سه‌رنگ قرمز-زرد-سبز
A. dubius برگی برگ‌های پهن و مغذی
A. lividus برگی رشد سریع، مناسب مناطق گرم
A. retroflexus علف هرز گونه‌ی مهاجم و خودرو
A. palmeri علف هرز مقاوم به علف‌کش
توجه: تفاوت آمارانت زراعی و علف هرز برخی گونه‌های جنس Amaranthus مانند A. retroflexus و A. palmeri علف هرزهای مهاجم هستند و نباید با گونه‌های زراعی اشتباه شوند. گونه‌های زراعی از نظر اندازه‌ی دانه، ارزش غذایی و نبود خار قابل تشخیص هستند.
تاریخچه

تاریخچه‌ی ۸۰۰۰ ساله‌ی آمارانت

سفری در زمان از تمدن‌های باستانی آمریکا تا احیای جهانی در قرن بیستم.

۳ از آزتک‌ها تا امروز

آمارانت یکی از قدیمی‌ترین گیاهان زراعی جهان است که حدود ۸۰۰۰ سال پیش در آمریکای مرکزی و جنوبی اهلی شد. این گیاه در تمدن‌های آزتک، اینکا و مایا جایگاه ویژه‌ای داشت و به‌عنوان غذای اصلی و همچنین گیاه مقدس شناخته می‌شد.

حدود ۶۰۰۰ قبل از میلاد

اهلی‌سازی در آمریکای مرکزی و جنوبی

شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که آمارانت برای نخستین بار در مکزیک و پرو اهلی شد. دانه‌های آمارانت در غارهای باستانی مکزیک کشف شده‌اند که قدمت آن‌ها به ۶۰۰۰ سال پیش می‌رسد.

۱۳۰۰ تا ۱۵۰۰ میلادی

اوج شکوه در تمدن آزتک

آزتک‌ها آمارانت را «huautli» می‌نامیدند و آن را در مراسم مذهبی و تغذیه‌ی روزانه به‌کار می‌بردند. پادشاه آزتک، مونتزوما، سالانه ۲۰ کاروان آمارانت به‌عنوان خراج از ایالت‌های تحت سلطه دریافت می‌کرد. آمارانت پس از ذرت و لوبیا، سومین محصول اصلی آزتک‌ها بود.

۱۵۱۹ تا ۱۵۲۱ میلادی

ممنوعیت توسط فاتحان اسپانیایی

با ورود هرنان کورتس و فتح امپراتوری آزتک، آمارانت به دلیل کاربرد مذهبی و ارتباط با آیین‌های بومی، توسط مبلغان مسیحی ممنوع شد. کاشت و مصرف آن مجازات داشت. این ممنوعیت باعث شد آمارانت در آمریکای لاتین تقریباً فراموش شود.

قرن ۱۶ تا ۱۹ میلادی

بقا در مناطق دورافتاده

در طول این دوره، آمارانت تنها در مناطق دورافتاده‌ی کوهستانی مکزیک، پرو و بولیوی به‌طور مخفیانه کشت می‌شد. همچنین در آسیا (هند، چین) و آفریقا گونه‌های برگی آن به‌عنوان سبزی مصرف می‌شد.

دهه ۱۹۷۰ میلادی

احیا در آمریکا و اروپا

با رشد جنبش‌های تغذیه‌ی سالم و توجه به غلات بدون گلوتن، آمارانت در دهه ۱۹۷۰ در آمریکا بازکشف شد. رابرت رادال در کتاب «Organic Gardening» آمارانت را «غله‌ی آینده» نامید. در همین دوره، تحقیقات علمی روی ارزش غذایی آمارانت آغاز شد.

دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰

شناسایی علمی و توسعه‌ی صنعت

سازمان NAS (National Academy of Sciences) آمریکا در سال ۱۹۸۴ کتاب «Amaranth: Modern Prospects for an Ancient Crop» را منتشر کرد. این کتاب موجب رشد سریع صنعت آمارانت شد. در همین دوره، صنایع فرآوری آرد، روغن و دانه پفکی آمارانت در آمریکا و اروپا شکل گرفتند.

قرن ۲۱ میلادی

جهانی‌شدن و رشد انفجاری

در دو دهه‌ی اخیر، بازار جهانی آمارانت رشد چشمگیری داشته و از حدود ۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰ به بیش از ۱۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ رسیده است. چین، هند، آمریکا، مکزیک و پرو بزرگ‌ترین تولیدکنندگان آمارانت جهان هستند.

امروز — ایران

ورود آمارانت به کشاورزی ایران

آمارانت در سال‌های اخیر به‌عنوان یک محصول راهبردی در ایران مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به مشکل کم‌آبی و شوری خاک در بسیاری از مناطق، آمارانت می‌تواند جایگزین مناسبی برای برخی محصولات پرمصرف آبی باشد. پتانسیل کشت آمارانت در خراسان، فارس، اصفهان، سمنان، خوزستان و کرمان شناسایی شده است.

صنعت جهانی

صنعت آمارانت در جهان

نگاهی به بازار جهانی، تولیدکنندگان اصلی و روند رشد صنعت آمارانت.

۴ آمار کلیدی صنعت جهانی

ارزش بازار جهانی (۲۰۲۵) ۱۴+ میلیارد دلار
سطح کشت جهانی بیش از ۱ میلیون هکتار
نرخ رشد سالانه ۸ تا ۱۲ درصد
بزرگ‌ترین تولیدکننده چین و هند
بزرگ‌ترین صادرکننده پرو و مکزیک
بزرگ‌ترین بازار مصرف آمریکا و اتحادیه اروپا

مهم‌ترین کشورهای تولیدکننده

چین

بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی آمارانت برگی در جهان. مصرف اصلی به‌صورت سبزی تازه و کنسروی است.

هند

تولیدکننده‌ی اصلی آمارانت دانه‌ای در آسیا. مصرف داخلی بالا و صادرات به خاورمیانه و اروپا.

مکزیک

زادگاه اصلی آمارانت. تولید سالانه ۵ تا ۸ هزار تن دانه و صادرات آرد و محصولات فرآوری‌شده.

پرو

تولیدکننده‌ی گونه‌های خاص آمارانت با دانه‌ی روشن. صادرکننده‌ی عمده به آمریکا و اروپا.

آمریکا

بزرگ‌ترین بازار مصرف و توسعه‌دهنده‌ی فناوری‌های فرآوری. سرمایه‌گذاری بالا در تحقیق و توسعه.

نیجریه

بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی آمارانت در آفریقا. کشت عمدتاً به‌صورت سنتی و برگی.

روندهای کلیدی صنعت آمارانت

  • رشد تقاضای غلات بدون گلوتن: بازار جهانی محصولات بدون گلوتن سالانه ۱۰٪ رشد می‌کند.
  • افزایش تقاضای پروتئین گیاهی: آمارانت به‌عنوان منبع پروتئین کامل گیاهی مورد توجه صنایع غذایی است.
  • رشد بازار اسکوالن: با کاهش منابع حیوانی، اسکوالن گیاهی آمارانت جایگزین اصلی است.
  • رنگدانه‌های طبیعی: بتالائین آمارانت جایگزین رنگ‌های مصنوعی در صنایع غذایی و آرایشی.
  • کشاورزی پایدار: آمارانت به‌عنوان محصول مقاوم به خشکی در مناطق خشک جهان ترویج می‌شود.
فرصت‌های صنعت آمارانت در ایران با توجه به بحران آب و شوری خاک در بسیاری از مناطق ایران، آمارانت می‌تواند به‌عنوان جایگزین محصولات پرمصرف آبی مانند ذرت علوفه‌ای و برخی غلات مطرح شود. صادرات آمارانت به کشورهای همسایه (عراق، امارات، افغانستان) نیز فرصت مهمی است.
آناتومی

آناتومی و ساختار گیاه آمارانت

شناخت دقیق اندام‌های گیاهی و ویژگی‌های منحصربه‌فرد آمارانت.

۵ اندام‌های اصلی گیاه

آمارانت گیاهی علفی و یک‌ساله است که بسته به گونه و شرایط رشد، ارتفاع آن از ۳۰ سانتی‌متر تا ۳ متر متغیر است. ساختار گیاه از ریشه، ساقه، برگ، گل و دانه تشکیل شده که هر یک ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند.

۱ ۲ ۳ ۴ ۵
۱
گل‌آذین (Inflorescence)

گل‌آذین‌های پرچم‌مانند قرمز، بنفش یا طلایی که به شکل تاج خروس هستند. هر گل‌آذین می‌تواند هزاران دانه تولید کند.

۲
ساقه (Stem)

ساقه‌ی ایستاده، ضخیم و گوشتی با رنگ سبز تا قرمز. قطر ساقه در گونه‌های زراعی ۱ تا ۵ سانتی‌متر است.

۳
برگ (Leaf)

برگ‌های نیزه‌ای تا بیضی با رگبرگ‌های برجسته. رنگ برگ از سبز تا قرمز-بنفش متغیر است.

۴
ریشه اصلی (Taproot)

ریشه‌ی اصلی عمودی که تا ۱.۵ متر در خاک نفوذ می‌کند و مقاومت گیاه به خشکی را بالا می‌برد.

۵
ریشه‌های جانبی (Lateral Roots)

ریشه‌های فرعی که از ریشه اصلی منشعب می‌شوند و سطح جذب آب و مواد غذایی را افزایش می‌دهند.

ویژگی‌های آناتومیکی منحصربه‌فرد

  • ساختار C4: برگ‌های آمارانت ساختار کرانز (Kranz) دارند که کارایی فتوسنتز را در دمای بالا افزایش می‌دهد.
  • ریشه‌ی عمیق: ریشه اصلی می‌تواند تا ۱.۵ متر در خاک نفوذ کند و به آب‌های زیرزمینی دست یابد.
  • ساقه‌ی گوشتی: ذخیره‌ی آب در ساقه به گیاه کمک می‌کند در برابر خشکی مقاومت کند.
  • دانه‌ی ریز: دانه‌های آمارانت ۰.۹ تا ۱.۵ میلی‌متر قطر دارند؛ به همین دلیل به آن‌ها «دانه‌ی غبار» می‌گویند.
  • گل‌آذین پرتولید: یک بوته‌ی آمارانت می‌تواند تا ۵۰,۰۰۰ دانه تولید کند.

ترکیب دانه‌ی آمارانت

ترکیب مقدار مقایسه با گندم
پروتئین۱۳ تا ۱۸٪بالاتر (گندم ۱۰ تا ۱۲٪)
لیزین۵ تا ۷٪ پروتئین۲ برابر گندم
چربی۶ تا ۸٪بالاتر (گندم ۲٪)
کربوهیدرات۶۰ تا ۶۵٪کمتر از گندم
فیبر۷ تا ۱۶٪بالاتر از گندم
خاکستر۲ تا ۴٪بالاتر (غنی از مواد معدنی)
چرخه رشد

چرخه‌ی رشد و مراحل فنولوژیک

از جوانه‌زنی تا رسیدگی کامل دانه در ۹۰ تا ۱۲۰ روز.

۶ مراحل رشد آمارانت دانه‌ای

آمارانت دانه‌ای در یک دوره‌ی ۹۰ تا ۱۲۰ روزه (بسته به رقم و شرایط اقلیمی) چرخه‌ی زندگی خود را کامل می‌کند. شناخت دقیق این مراحل برای مدیریت مزرعه، تغذیه و زمان‌بندی برداشت ضروری است.

۱. جوانه‌زنی

روز ۰ تا ۷ پس از کاشت

  • دمای بهینه: ۱۵ تا ۲۵ درجه
  • رطوبت خاک: بالا
  • خروج گیاهچه از خاک

۲. رشد رویشی

روز ۷ تا ۴۵

  • رشد سریع ساقه و برگ
  • نیاز بالای نیتروژن
  • مرحله‌ی تنک کردن

۳. گلدهی

روز ۴۵ تا ۷۰

  • ظهور گل‌آذین‌ها
  • نیاز به فسفر و پتاسیم
  • کاهش طول روز محرک است

۴. رسیدگی

روز ۷۰ تا ۱۲۰

  • پر شدن دانه‌ها
  • تغییر رنگ گل‌آذین
  • آماده‌سازی برداشت

جدول تفصیلی مراحل فنولوژیک

مرحله زمان (روز) ویژگی‌های اصلی عملیات کلیدی
جوانه‌زنی ۰ تا ۷ خروج گیاهچه، تشکیل لپه آبیاری ملایم، کنترل علف هرز
گیاهچه ۷ تا ۲۰ رشد اولیه، تشکیل برگ‌های واقعی تنک کردن به ۱۵ تا ۳۰ بوته در متر
رشد سریع ۲۰ تا ۴۵ رشد سریع ساقه، ارتفاع ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر کوددهی نیتروژن، آبیاری منظم
ظهور گل‌آذین ۴۵ تا ۵۵ تشکیل جوانه‌های گل، آغاز گلدهی کوددهی فسفر و پتاسیم
گلدهی کامل ۵۵ تا ۷۰ گل‌آذین‌های کامل، گرده‌افشانی آبیاری منظم، جلوگیری از تنش
دانه‌بندی ۷۰ تا ۹۰ تشکیل دانه، پر شدن دانه کود پتاسیم، کاهش آبیاری
رسیدگی فیزیولوژیک ۹۰ تا ۱۰۵ تغییر رنگ گل‌آذین به قهوه‌ای، خشک شدن برگ‌ها توقف آبیاری، آماده‌سازی برداشت
رسیدگی کامل ۱۰۵ تا ۱۲۰ دانه‌های رسیده، رطوبت ۱۰ تا ۱۲٪ برداشت دانه
نکته‌ی کلیدی: نقش طول روز آمارانت گیاهی روزکوتاه اختیاری است؛ یعنی گلدهی آن با کاهش طول روز به زیر ۱۲ تا ۱۳ ساعت تحریک می‌شود. به همین دلیل در ایران، کاشت بهاره (اردیبهشت تا خرداد) باعث می‌شود گیاه در اوج تابستان شروع به گلدهی کند. در کشت پاییزه، طول روز کوتاه‌تر و دوره‌ی رشد کوتاه‌تر است.
انواع آمارانت

انواع آمارانت بر اساس کاربرد

سه گروه اصلی آمارانت و کاربردهای هر یک در کشاورزی ایران.

۷ سه گروه اصلی آمارانت

آمارانت‌ها بر اساس کاربرد اصلی به سه گروه دانه‌ای، برگی و زینتی تقسیم می‌شوند. این تقسیم‌بندی بر پایه‌ی گونه، هدف کشت و ویژگی‌های گیاه انجام می‌شود. هر گروه ویژگی‌های زراعی، بازار و روش کشت متفاوتی دارند.

🌾

آمارانت دانه‌ای Grain Amaranth

این گروه برای تولید دانه کشت می‌شود. دانه‌ها پس از برداشت، خشک و آسیاب شده و به آرد یا روغن تبدیل می‌شوند. مهم‌ترین گونه‌ها: A. hypochondriacus، A. cruentus و A. caudatus.

پروتئین ۱۳-۱۸٪ بدون گلوتن دوره ۹۰-۱۲۰ روز
🥬

آمارانت برگی Leafy Amaranth

برگ‌های جوان این گروه به‌عنوان سبزی مغذی مصرف می‌شود. برگ‌ها غنی از آهن، کلسیم، ویتامین A و C هستند. مهم‌ترین گونه‌ها: A. tricolor، A. dubius و A. lividus.

سبزی مغذی برداشت ۳۰ روزه رشد سریع
🌸

آمارانت زینتی Ornamental Amaranth

گل‌آذین‌های پرچم‌مانند و رنگارنگ این گروه، برای فضای سبز، گل‌فروشی و طراحی مناظر کاربرد دارد. مهم‌ترین گونه‌ها: A. caudatus، A. tricolor و A. cruentus.

فضای سبز گل شاخه‌ای خشک‌کردنی

مقایسه‌ی سه گروه اصلی آمارانت

ویژگی دانه‌ای برگی زینتی
هدف اصلی تولید دانه و آرد تولید برگ و سبزی زیبایی و مناظر
ارتفاع گیاه ۱ تا ۳ متر ۳۰ تا ۸۰ سانتی‌متر ۴۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر
دوره رشد ۹۰ تا ۱۲۰ روز ۳۰ تا ۶۰ روز (برگ) ۹۰ تا ۱۲۰ روز
عملکرد در هکتار ۱.۵ تا ۴ تن دانه ۲۰ تا ۴۰ تن برگ متغیر
نیاز آبی کم (۴۷۰ لیتر بر کیلو) متوسط کم
بازار اصلی صنایع غذایی و آرایشی سبزی تازه و کنسروی گل‌فروشی و فضای سبز
ارزش‌افزوده بالا (۱۰×) متوسط (۳×) متوسط (۵×)

ویژگی‌های خاص انواع آمارانت

دانه‌ای - گونه‌ی برتر A. hypochondriacus
برگی - گونه‌ی برتر A. tricolor
زینتی - گونه‌ی برتر A. caudatus
دانه درشت‌ترین A. cruentus
مقاوم‌ترین به گرما A. lividus
زیباترین گل‌آذین A. caudatus

آماده‌اید با آمارانت (تاج خروس) شروع کنید؟

اکنون که با گیاه آمارانت، طبقه‌بندی، تاریخچه، آناتومی، چرخه رشد و انواع آن آشنا شدید، می‌توانید مسیر عملی را آغاز کنید. برای مشاوره‌ی تخصصی، خرید بذر گواهی‌شده، طراحی مزرعه یا گلخانه، و طرح توجیهی اقتصادی، از طریق پیام‌رسان ایتا با ما در ارتباط باشید.

مطالعه‌ی روش‌های کشت مشاهده‌ی ۴۵ رقم

صاحب و مدیر سایت: علیرضا محمدی
دانشجوی رشته مهندسی آموزش و ترویج کشاورزی پایدار

پیام در ایتا: agrimag@ https://eitaa.com/agrimag